Tác hại của thuốc bảo vệ thực vật

Từ Giáo Dục Môi Trường: GIZ-Bạc

Bước tới: chuyển hướng, tìm kiếm
   

Tác Hại của thuốc Bảo vệ thực vật

Đã thành thói quen với nhiều người, mỗi khi bị ngộ độc do sử dụng nông sản, nhất là rau quả, thì nguyên nhân đầu tiên người ta nghĩ đến là các loại thuốc bảo vệ thực vật (BVTV). Nếp nghĩ này là có cơ sở, vì thuốc BVTV không những là nguyên nhân trực tiếp gây nên các vụ ngộ độc, mà còn là nguyên nhân tiềm ẩn đầu độc sức khỏe con người và môi trường thông qua việc tích lũy dư lượng thuốc BVTV.

Mối nguy tiềm ẩn

Thuốc BVTV là yếu tố quan trọng bảo vệ sản lượng lương thực, thực phẩm. Nhờ vậy mà nuôi sống được số dân cư tăng lên nhanh chóng trong nhiều thập kỷ qua, khoảng 40-50 năm về trước, khi thuốc BVTV và giống mới chưa được sử dụng rộng rãi, năng suất lúa mới đạt trung bình 1 – 1,5 tấn/ha/vụ thì đến nay, dân số cũng như năng suất cây trồng đã tăng lên nhiều lần. Cùng với việc sử dụng giống mới có năng suất cao trên diện tích rộng, nhiều loại sâu bệnh nguy hiểm cũng đồng thời phát sinh phá hại làm giảm năng suất cây trồng từ 15-20%, có nơi 40-50%, thậm chí mất trắng thì việc hiện diện thuốc BVTV là đương nhiên. Trước đây, nông dân chỉ dùng thuốc BVTV cho lúa, nay đã dùng cho hầu hết các loại cây trồng, như rau quả, đậu đỗ, các loại cây trồng cạn khác…

Kết quả kiểm tra một số mẫu rau quả tại một số chợ đầu mối ở các thành phố lớn cho thấy dư lượng thuốc BVTV các loại có nhiều trong các mẫu rau, vượt hàng chục lần giới hạn cho phép. Nhất là các loại rau ăn lá như cải ngọt, mồng tơi, cải bẹ xanh, cải bắp, cải thảo, rau muống, khổ qua, dưa leo… Trên các loại trái cây thì dư lượng đáng kể nhất là nho, sau đó là táo, ổi, xoài, cam quýt. Dư lượng quá cao các loại thuốc BVTV không những gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người mà còn tác động không tốt đến môi trường. Các cuộc điều tra nghiên cứu đều cho thấy, dư lượng thuốc BVTV trong đất làm giảm đáng kể mật độ giun đất và các hệ vi sinh vật, làm chết cua, cá…


90% nông dân chưa hiểu tác hại của vỏ thuốc trừ sâu

Thuốc bảo vệ thực vật gây tác hại đến sức khoẻ như thế nào?

Thuốc bảo vệ thực vật là các loại hoá chất do con người sản xuất ra để trừ sâu bệnh và cỏ dại có hại cho cây trồng. Thuốc bảo vệ thực vật được phân thành hai loại chính là thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ. Các loại thuốc này có ưu điểm là diệt sâu bệnh, cỏ dại nhanh, sử dùng lại đơn giản, nên được nông dân ưa thích. Nhưng thuốc bảo vệ thực vật cũng có rất nhiều tác hại, đó là:

Trong tự nhiên có rất nhiều loại sâu hại khác nhau, có loại sâu ẩn núp dưới lá, có loại đục vào thân cây, có loại lại chui vào đất, nên phải dùng nhiều loại thuốc khác nhau để tiêu diệt chúng. Việc này gây khó khăn cho người sử dụng, nhất là những người nông dân có trình độ văn hoá thấp. Nhiều người chỉ thích mua thuốc rẻ để phun, không cần biết phạm vi tác dụng của chúng ra sao. Có người hay phun quá liều chỉ dẫn để cho "chắc ăn", làm tăng lượng thuốc thừa tích đọng trong đất và nước.

Các loại thuốc trừ sâu thường có tính năng rộng, nghĩa là có thể diệt được nhiều loại côn trùng. Khi dùng thuốc diệt sâu hại một số côn trùng có ích cũng bị diệt luôn, đồng thời ảnh hưởng tới các loại chim ăn sâu, vì chim ăn phải sâu đã trúng độc. Nói cách khác, sau khi phun thuốc trừ sâu, số lượng thiên địch của nhiều loại sâu cũng giảm. Ðiều đó có lợi cho sự phát triển của sâu hại.

Các loại thuốc trừ sâu đều có tính độc cao. Trong quá trình dùng thuốc, một lượng thuốc nào đó có thể đi vào trong thân cây, quả, hoặc dính bám chặt trên lá, quả. Người và động vật ăn phải các loại nông sản này có thể bị ngộ độc tức thời đến chết, hoặc nhiễm độc nhẹ, từ từ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ. Do trình độ hạn chế, một số nông dân không tuân thủ đầy đủ các quy định về sử dụng, bảo quản thuốc trừ sâu, có người cất thuốc vào chạn, vào tủ quần áo, nên đã gây nên những trường hợp ngộ độc, thậm chí chết thảm thương do ăn nhầm phải thuốc.

Một số loại thuốc trừ sâu có khả năng bay hơi mạnh nên gây khó chịu, mệt mỏi, thậm chí choáng ngất cho người trực tiếp phun thuốc sâu trên đồng ruộng, nhất là trong trường hợp không có các biện pháp phòng tránh tốt.

Việc dùng thuốc trừ sâu liên tục sẽ sinh chứng nhờn thuốc. Vì thế mỗi loại thuốc trừ sâu chỉ có tác dụng mạnh một số năm đầu sử dụng. Ðể hạn chế bệnh nhờn thuốc, tăng khả năng diệt trừ sâu người ta thường tăng dần nồng độ thuốc, tăng số lần dùng thuốc. Tuy nhiên biện pháp này không lâu dài do không thể tăng mãi nồng độ được. Mặt khác, nó làm ô nhiễm môi trường mạnh hơn, do lượng tồn dư trong môi trường nhiều lên.

Một số loại thuốc trừ sâu có tính năng hoá học ổn định, khó phân huỷ, nên sẽ tích luỹ trong môi trường. Sau nhiều lần sử dụng lượng tích luỹ này có thể cao đến mức gây độc cho môi trường đất, nước, không khí và con người. Do thuốc tồn đọng lâu không phân huỷ, nên có thể theo nước và gió phát tán tới các vùng khác, theo các loài sinh vật đi khắp mọi nơi. Thuốc diệt cỏ được dùng ở mức ít hơn. Tuy nhiên do có tính độc, chúng cũng gây nên những tác hại tới môi trường giống như thuốc trừ sâu.

Nói tóm lại, thuốc trừ sâu, diệt cỏ không chỉ có tác dụng tích cực bảo vệ mùa màng, mà còn gây nên nhiều hệ quả môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng tới hệ sinh thái và con người. Do vậy cần phải thận trọng khi dùng thuốc và phải dùng đúng liều, đúng loại, đúng lúc theo chỉ dẫn của cán bộ kỹ thuật.

 


Thuoc tru sau.gif

Để giảm thiểu tác hại của thuốc BVTV

Muốn hạn chế tối đa tác hại của thuốc BVTV, mà vẫn sử dụng mặt tích cực của nó, cần thực hiện nguyên tắc “Chỉ sử dụng thuốc BVTV khi thật cần thiết, đến ngưỡng kinh tế và tuân thủ triệt để quy định kỹ thuật về sử dụng thuốc”. Thực tế thời gian qua cho chúng ta thấy nguyên nhân của những tác hại thuốc BVTV phần lớn là do khâu sử dụng không đúng, không tuân thủ các quy định và hướng dẫn kỹ thuật như không điều tra sâu bệnh chính xác, mức độ phá hại của sâu bệnh chưa đến ngưỡng kinh tế cũng phun tràn lan, sử dụng không đúng chủng loại thuốc, nồng độ liều lượng, không chú ý bảo hộ lao động…

Những năm gần đây, được sự chỉ đạo, hướng dẫn của các cấp và các ngành chức năng cùng với sự trợ giúp một phần của quốc tế, sau nhiều năm huấn luyện và thực hiện chương trình IPM, nhiều bà con nông dân đã biết cách phòng trừ tổng hợp và khi cần thiết, sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả. Nhưng vẫn còn một bộ phận bà con nông dân hiểu biết còn thấp, sử dụng thuốc tràn lan làm tăng chi phí sản xuất, ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng và môi trường. Một số bà con do thiếu hiểu biết hoặc chủ quan trong việc sử dụng bảo hộ lao động khi phun thuốc như không có khẩu trang, mặc quần áo cụt, không đội mũ bảo vệ đầu, hút thuốc trước, trong và sau khi phun, uống rượu sau khi phun thuốc… ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của chính mình.

Một vấn đề cũng rất cần lưu ý là vị trí các kho bảo quản thuốc BVTV phải xa khu dân cư, chuồng trại gia súc gia cầm, không gây ô nhiễm nguồn nước… Các đại lý bán thuốc BVTV phải hiểu biết các loại thuốc, cách bảo quản, đề phòng ngộ độc. Việc tuyên truyền, huấn luyện sử dụng thuốc BVTV không những là việc làm cấp thiết trước mắt mà còn là nhiệm vụ lâu dài. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra thuốc BVTV, nhất là đối với các loại thuốc cấm và hạn chế sử dụng.

(KS Nguyễn Hữu Chương)




Công cụ cá nhân
Không gian tên
Biến thể
Tác vụ
Xem nhanh
Công cụ
Hệ thống